Καταστροφή ξύλινων σκαφών

Τα τελευταία περίπου τριάντα χρόνια, πραγµατοποιείται µια απίστευτη καταστροφή ξύλινων αλιευτικών σκαφών, που χρηµατοδοτείται µε υψηλές επιδοτήσεις από την ΕΕ και το ελληνικό κράτος. ∆υστυχώς, δεν έχουν βρεθεί ακόµη άλλες λύσεις για να απορροφηθούν τα κονδύλια της ΕΕ χωρίς να λαµβάνει χώρα αυτή η βάρβαρη καταστροφή δηµιουργηµάτων της Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονοµιάς.

Ο αναφερόµενος σκοπός αυτής της ενέργειας ήταν ο εκσυγχρονισµός της αλιείας και η αναστολή της υπεραλίευσης των θαλασσών, ώστε να προληφθούν δυσµενείς επιπτώσεις για το µέλλον. Ωστόσο, κατά τις επαφές του «Ελληνικού Συνδέσµου Παραδοσιακών Σκαφών» µε τους αρµόδιους φορείς είχε πληροφορηθεί ότι οι δείκτες υπεραλίευσης είχαν πλέον υποχωρήσει, οι στόχοι είχαν προσεγγιστεί και ότι δεν θα περιλαµβάνονταν καταστροφές σκαφών στο νέο Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Αλιείας που υλοποιείται την τρέχουσα περίοδο. Φαίνεται όµως ότι οι καταστροφές δεν καταργήθηκαν ποτέ ως δυνητική δράση.

Οι υψηλές επιδοτήσεις για τις καταστροφές χρησιµοποιούνται ως µέτρο απορρόφησης κοινοτικών κονδυλίων, ιδίως στην περίπτωση που υπάρχει έλλειψη άλλων επενδυτικών σχεδίων ανάπτυξης και εκσυγχρονισµού της αλιείας. Κάτι τέτοιο συνέβη το 2015 και σήµερα, στις αρχές του 2018, εφαρµόζεται και πάλι το µέτρο, µε τραγικές επιπτώσεις στη ναυτική πολιτιστική µας κληρονοµιά.

Η έξοδος των αλιέων από το επάγγελµα µόνο µε την κατάθεση των αλιευτικών τους αδειών επιδοτείται από το πρόγραµµα, αλλά η καταστροφή των αλιευτικών σκαφών επιδοτείται επιπλέον, µε πολύ υψηλό τίµηµα, και γι’ αυτό προτιµάται από τους ενδιαφερόµενους αλιείς. Με το δεδοµένο ότι συνήθως πρόκειται για γερασµένα και ταλαιπωρηµένα παλαιά καΐκια, η επιδότηση της καταστροφής τους αντιστοιχεί σε µια πολύ γενναιόδωρη εξαγορά.

∆εν θα υπήρχε πρόβληµα µέχρι εδώ αν τα καΐκια αυτά προέρχονταν από µαζικές βιοµηχανικές παραγωγές, όπως τα αυτοκίνητα, µε καταγεγραµµένα τα µοντέλα τους και µε αρκετά δείγµατά τους να έχουν διασωθεί από συλλέκτες, λέσχες φίλων και σχετικά µουσεία σε πολλές χώρες του κόσµου. Όµως τα ελληνικά καΐκια τα συναντάµε σχεδόν αποκλειστικά στην Ελλάδα, δεν είναι προϊόντα µαζικής παραγωγής, είναι σε µεγάλο βαθµό χειροτεχνήµατα και αποτελούν τα τελευταία δηµιουργήµατα µιας εντυπωσιακής τεχνικής παράδοσης, που έχει ιστορικές καταβολές τουλάχιστον από τη βυζαντινή1 εποχή. Ελάχιστα από αυτά έχουν διασωθεί µε σωστό τρόπο από ιδιώτες ή από σχετικά µουσεία.

Οι αρµόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας για την καταστροφή των αλιευτικών σκαφών διατείνονταν παλαιότερα ότι δεν ήταν δικό τους έργο η προστασία του ναυτικού πολιτισµού. Το επιχείρηµα είναι τουλάχιστον αβάσιµο, ειδικά όταν προέρχεται από έναν φορέα του Ελληνικού ∆ηµοσίου, καθώς η Πολιτιστική Κληρονοµιά είναι ένα συνταγµατικά προστατευόµενο αγαθό (Άρθρο 24 παρ. 6 του Συντάγµατος). Όταν ένα Υπουργείο αποφασίζει να χρηµατοδοτήσει την καταστροφή ή τη διάλυση µιας σειράς παλαιών δηµιουργηµάτων, τότε το πρώτο πράγµα που θα πρέπει να εξετάζει είναι µήπως προκαλεί, άθελά του, κάποια βλάβη σε άλλες κοινωνικές αξίες, όπως είναι η προστασία του παραδοσιακού πολιτισµού.

Ας δούµε λίγο περισσότερο σε βάθος τη διαδικασία που ακολουθείται µε το µέτρο της απόσυρσης των αλιευτικών σκαφών. Ο αλιέας εγκαταλείπει το επάγγελµα που έκανε για πολλά χρόνια, συνήθως από παιδί, και γι’ αυτόν τον λόγο επιδοτείται µε ένα υψηλό ποσό. Παράλληλα, δίνει την εντολή να καταστρέψουν µε βία το καΐκι του, προκειµένου να πάρει επιπλέον χρήµατα για τον ίδιο σκοπό. Ακόµη, πουλάει όλα τα εργαλεία της δουλειάς του και κερδίζει κάποια επιπλέον χρήµατα, πέρα από την επιχορήγηση για την απόσυρση της άδειας και του καϊκιού.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο αποκόπτεται απαξιωτικά από τη ζωή που έκανε µέχρι τώρα, µε αµφίβολο προορισµό να ξεκινήσει µια νέα ζωή σε άλλο επάγγελµα, και κατά προτίµηση στον τουρισµό. Θέλουµε να πιστεύουµε ότι ο σχεδιασµός αυτής της ενέργειας δεν αποσκοπεί στο ξερίζωµα της αλιείας από τα νησιά και τις παραλιακές περιοχές, όπου το ψάρεµα αποτελεί παράδοση αιώνων καθώς και την κυριότερη βιοποριστική απασχόληση που έχει αναθρέψει γενιές και γενιές νησιωτών και θαλασσινών.

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η καταστροφή του ξύλινου αλιευτικού σκάφους αποτελεί µεγάλο πλήγµα στην πολιτιστική παράδοση και στην κληρονοµιά της χώρας µας. Είναι αδικαιολόγητο να συνεχίζεται η σύνδεση της µείωσης της αλιευτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα µε τη βάρβαρη καταστροφή των καϊκιών, που αποτελούν ένα πολύτιµο πολιτιστικό απόθεµα, τόσο για αισθητικούς όσο και για ιστορικούς, εκπαιδευτικούς ή ακόµη και τουριστικούς λόγους. Αντίθετα, θα πρέπει να υπάρξουν σχέδια εκσυγχρονισµού της αλιείας και δράσεις προστασίας της ναυτικής και αλιευτικής πολιτιστικής κληρονοµιάς, µέσω των οποίων θα απορροφώνται τα κοινοτικά κονδύλια για την υλοποίησή τους.

Οι στρεβλές συνδέσεις του εκσυγχρονισµού της αλιείας, µε την καταστροφή των δηµιουργηµάτων της πολιτιστικής κληρονοµιάς, οι οποίες κυριάρχησαν στο παρελθόν, πρέπει επιτέλους να σταµατήσουν. ∆εν είναι δυνατόν να καταστρέφονται δηµιουργήµατα µιας παραδοσιακής τέχνης, µόνο και µόνο για να απορροφηθούν κοινοτικά κονδύλια στην αλιεία. Πρέπει επειγόντως να βρεθούν άλλοι τρόποι για την πιστοποίηση της εξόδου των αλιέων από το επάγγελµα και να πάψει η καταστροφή των δηµιουργηµάτων της ελληνικής ναυπηγικής παράδοσης, την οποία το Υπουργείο Πολιτισµού υποστηρίζει και έχει εγγράψει στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονοµιά.

Ως πρώτη δράση ο «Ελληνικός Σύνδεσµος Παραδοσιακών Σκαφών» ζητά να ελεγχθεί άµεσα η πολιτιστική αξία όλων των αλιευτικών σκαφών που έχουν ήδη εγκριθεί για να καταστραφούν στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Αλιείας. Παράλληλα, να αναληφθούν ενέργειες ώστε να σταµατήσει, για πάντα, αυτή η απαράδεκτη αντιµετώπιση των δηµιουργηµάτων της σπουδαίας ναυπηγικής παράδοσης του τόπου µας. Να πάψει να υπάρχει στον σχεδιασµό του προγράµµατος αλιείας, σε οποιαδήποτε µορφή, η υποχρεωτική καταστροφή των ξύλινων χειροποίητων αλιευτικών σκαφών.
www.traditionalboats.gr

1 Ιδιαίτερα µετά την µελέτη των 37 βυζαντινών πλοίων που βρέθηκαν στο λιµάνι του Θεοδοσίου και επιβεβαιώνουν ότι ορισµένα από αυτά είχαν κατασκευαστεί µε πολύ συγγενικές τεχνικές λεπτοµέρειες όπως αυτές που έχουν καταγραφεί στην παραδοσιακή ναυπηγική του Αιγαίου. Βλ. Ufuk Kocabaş, Evren Türkmenoglu, «Το λιµάνι του Θεοδοσίου – Η ανασκαφή του Πανεπιστηµίου της Κωνσταντινούπολης» σελ. 236-253 και Κώστας ∆αµιανίδης «Το λιµάνι του Θεοδοσίου – Η ανασκαφή του Ινστιτούτου Υποβρύχιας Αρχαιολογίας του Τexas Α&M University» σελ. 212-235 και τα δύο στο Κ. ∆αµιανίδης (επιµ.) «Ναῦς– Πλοία και Ναυπηγική στον Ελληνικό Κόσµο» εκδόσεις Polaris / Τράπεζα Πειραιώς, Αθήνα 2014.

2 Τα εργαλεία του ψαρά όπως τα δίχτυα, τα παραγάδια, το βίντσι, το ψυγείο και ό,τι άλλο χρησιµοποιεί στην αλιεία µπορεί να τα κρατήσει και να τα πουλήσει. Επίσης, στην επιδότηση της καταστροφής δεν συµπεριλαµβάνεται η µηχανή του καϊκιού, την οποία την αποσπά από το σκάφος και την πουλάει ξεχωριστά. Το µόνο που πρέπει να καταστραφεί µε τρόπο που να µην επιδέχεται επιδιόρθωση είναι το ξύλινο σκάφος που έχει κατασκευαστεί σε κάποιο από τα καρνάγια της Ελλάδας!

Επικοινωνία

Λ. Αλίμου 68, Aθήνα, 174 55

T. +30 210 98 20 114

F. +30 210 98 41 130

E. info@plefsimag.gr

Νέα Άρθρα

26 Φεβρουαρίου 2019
26 Φεβρουαρίου 2019

Plefsi Social

©2019 Plefsi. All Rights Reserved. κατασκευη ιστοσελιδας - XTD

Search