Αυτόνοµη κατάδυση

O άνθρωπος µαγεύτηκε από τις οµορφιές του υποβρύχιου κόσµου από τα αρχαία κιόλας χρόνια. Ο Αριστοτέλης, µάλιστα, έφτιαξε την πρώτη αναπνευστική συσκευή καταδύσεων, τοποθετώντας µια ανεστραµµένη βαθιά χύτρα πάνω από το κεφάλι ώστε να συγκρατείται εγκλωβισµένη µια ικανή ποσότητα ατµοσφαιρικού αέρα κάτω από το νερό. Άλλες αναφορές σε υποβρύχιες δραστηριότητες γίνονται από τον Θουκυδίδη για τα υποβρύχια φράγµατα προστασίας των Συρακουσίων, αλλά και από τον Αρριανό, ο οποίος εξιστορεί τη χρήση δυτών από τον Μέγα Αλέξανδρο κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Τύρου.

Κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, διάσηµοι µηχανικοί της εποχής όπως ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ασχολήθηκαν µε µηχανισµούς που επέτρεπαν την παραµονή ενός ανθρώπου κάτω από το νερό και θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν κυρίως για κατασκευαστικούς ή για πολεµικούς σκοπούς. Τότε επινοήθηκαν κώδωνες κατά τα πρότυπα του Αριστοτέλη, ασκοί και πολυάριθµα άλλα υλικά µε σχετική επιτυχία για τους σκοπούς που προορίζονταν. Η πρώτη κατασκευή αναπνευστικής συσκευής για εκείνη την εποχή αποδίδεται στον Ρότζερ Μπέικον το 1240.

Η πρακτική τεχνική της κατάδυσης θεµελιώθηκε την εποχή της βιοµηχανικής επανάστασης οπότε σηµειώθηκε και µια ραγδαία ανάπτυξη των φυσικών επιστηµών. Η µελέτη των αερίων από τον Άγγλο Robert Boyle και άλλους επιστήµονες άνοιξαν τους ορίζοντες της καταδυτικής φυσιολογίας και κατανοήθηκε πλήρως η διαδικασία αναπνοής ενός ανθρώπου σε υπερβαρεϊκό περιβάλλον.

Όσον αφορά στην Ελλάδα, το 1866 ο Συµιακός Φώτιος Μαστορίδης έκανε χρήση σκαφάνδρου για τη σπογγαλιεία, δίνοντας νέα διάσταση στο επάγγελµα. Το σκάφανδρο Μαστορίδη είχε δωρίσει αγγλική ναυαγοσωστική εταιρεία ως αναµνηστικό δώρο για την προσφορά του σε εργασίες στις lνδικές Θάλασσες.

Αν και η ιστορία των καταδύσεων αρχίζει από τα βάθη στης αρχαιότητας η ιστορία της αυτόνοµης κατάδυσης είναι σχετικά πρόσφατη. Ως αυτόνοµη κατάδυση, ορίζεται η δυνατότητα κατάδυσης µε αυτόνοµη καταδυτική συσκευή, η οποία δεν υποστηρίζεται µε εξωτερικούς µηχανισµούς τροφοδοσίας αέρα κατά τη διάρκειά της και, φυσικά, προσφέρει απόλυτη ελευθερία κινήσεων.

Ο Ζακ Υβ Κουστώ έβαλε τα θεµέλια της αυτόνοµης κατάδυσης το 1936, κατασκευάζοντας µόνος του την πρώτη µάσκα καταδύσεων που υπήρξε ποτέ, εµπνευσµένος από τα περίεργα γυαλιά που φορούσαν οι αλιείς µαργαριταριών. Με τη µάσκα αυτή, ο Κουστώ έκανε συνεχείς καταδύσεις και εξερευνήσεις, καθώς, όµως, ήθελε να παραµείνει όσο το δυνατόν περισσότερο µέσα στη θάλασσα, καταπιάστηκε µε την κατασκευή στολής που θα διατηρούσε ζεστό το σώµα του, καθώς και µε την κατασκευή συσκευής παροχής αέρα. Ταυτόχρονα έφτιαξε και µια αδιάβροχη θήκη για την κάµερα, ώστε να µπορεί να κινηµατογραφεί όσα έβλεπε. Με τη βοήθεια του µηχανικού Εµίλ Γκανιάν το 1943 κατάφερε να κατασκευάσει την πρώτη ολοκληρωµένη στολή αυτόνοµης κατάδυσης.  

Ο εξοπλισµός της αυτόνοµης κατάδυσης

Η κατάδυση είναι δυνατή χάρη στον εξειδικευµένο εξοπλισµό που επιτρέπει στον αυτοδύτη να προσαρµοστεί και να επιβιώσει στο υδάτινο περιβάλλον.

Μάσκα: Είναι ίσως το βασικότερο στοιχείο εξοπλισµού και υπάρχει σε µεγάλη ποικιλία τύπων. Η σιλικόνη έχει εδραιωθεί ως ένα πολύ καλό υλικό κατασκευής χάρη στην πλαστικότητα και την ανθεκτικότητά της˙ είναι µάλιστα υποαλλεργικής επεξεργασίας. Οι µάσκες που χρησιµοποιούµε σε µεγάλα βάθη έχουν µικρό εσωτερικό όγκο αέρα ώστε να µην επηρεάζονται τα µάτια.

Επίσης, το µέγεθος του κρυστάλλου αλλά και η εγγύτητά του προς τα µάτια ρυθµίζουν το οπτικό πεδίο το οποίο µπορεί να ελέγχει ο δύτης. Η µάσκα πρέπει να προσαρµόζεται απόλυτα στο πρόσωπο για να εξασφαλίζεται η απαραίτητη στεγανότητα.

Πτερύγια: Είναι εύκαµπτα πτερύγια που παρέχουν άνεση, ευελιξία και ταχύτητα στον αυτοδύτη, αφού στην ουσία αποτελούν το κύριο σύστηµα πρόωσης µέσα στο νερό. Προσφέρονται σε δύο τύπους: ανοιχτά και κλειστά. Στην αυτόνοµη κατάδυση προτιµούνται κυρίως τα πέδιλα ανοιχτού τύπου, καθώς επιτρέπουν περισσότερες κινήσεις στο πόδι, καλύτερη θερµική προστασία εξαιτίας της χρήσης µπότας και προστασία από χτυπήµατα κατά την προετοιµασία της κατάδυσης. Η ευκαµψία των πτερυγίων ποικίλει ανάλογα µε το υλικό κατασκευής τους.

Αναπνευστήρας: Υλικό εξοπλισµού που επιτρέπει την παρακολούθηση του βυθού, χωρίς την ανάγκη επιφανειακής αναπνοής απ' τον αυτοδύτη. Υπάρχουν πολλά είδη αναπνευστήρων που διαφέρουν ως προς τον σχεδιασµό και το υλικό κατασκευής. Το µέγεθος του σωλήνα δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 42 εκ., στο άνω µέρος του καλό είναι να φέρει ανακλαστική ταινία ώστε να γίνεται ορατός από µακριά, να διαθέτει µαλακό επιστόµιο για να µην κουράζει τα ούλα και τα δόντια, καθώς και ειδικό λουράκι που να τον στηρίζει στη θέση του.

Καταδυτικό µαχαίρι: Είναι ένα από τα σηµαντικότερα στοιχεία ασφάλειας του αυτοδύτη. ∆εν θεωρείται ούτε χρησιµοποιείται ως όπλο αλλά βοηθά τον αυτοδύτη να αποφύγει την εµπλοκή του κατά τη διάρκεια της κατάδυσης κόβοντας κάποιο σκοινί ή δίχτυα. Υπάρχει µεγάλη ποικιλία µαχαιριών, σωστότερη, όµως, είναι η επιλογή ενός µαχαιριού διπλής κοπής, κατάλληλου για διάφορα υλικά που θα προσαρµόζεται καλά στο σώµα του αυτοδύτη.

Ρυθµιστής πλευστότητας (BCD): Σηµαντικότατο στοιχείο εξοπλισµού που επιτρέπει στον αυτοδύτη να ρυθµίσει την πλευστότητά του κατά βούληση, αυξοµειώνοντας τον όγκο του. Ο ρυθµιστής πλευστότητας είναι δυνατόν να πληρωθεί µε αέρα µε µηχανικό τρόπο, από παροχή χαµηλής πίεσης του ρυθµιστή ή µε το στόµα. Για το άδειασµά του είναι εφοδιασµένος µε βαλβίδες ταχείας και βραδείας ανακούφισης. Στην αγορά παρουσιάζεται σε τύπο κολάρου, πλάτης και τζάκετ. Τα τελευταία προσφέρουν την καλύτερη δυνατή ασφάλεια και ισορροπία του αυτοδύτη κατά την πλεύση του προς την επιφάνεια, χωρίς να δυσχεραίνουν την κίνηση.

Ρυθµιστής πίεσης: Ο ρυθµιστής πίεσης µειώνει την απόλυτη πίεση του αέρα της φιάλης σε τέτοια τιµή ώστε να γίνεται αναπνεύσιµος. ∆ιακρίνεται στα στάδια, α και β και παρέχει τη δυνατότητα εξόδων χαµηλής και υψηλής πίεσης, οι οποίες είναι δυνατόν να χρησιµοποιηθούν για την πλήρωση του BCD, β στάδιο (χταπόδι) και από τα όργανα ελέγχου. Οι ρυθµιστές διακρίνονται σε ισορροπηµένους και µη ισορροπηµένους. Οι πρώτοι έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν µε σταθερή πίεση όλο τον αέρα της φιάλης, ενώ οι δεύτεροι παρουσιάζουν µείωση της πίεσης και συνεπώς αυξηµένη αντίσταση αναπνοής, όσο µειώνεται η πίεση της φιάλης.

Ζώνη βαρών: Όπως και ο ρυθµιστής πλευστότητας, η ζώνη βαρών συνιστά µηχανισµό ελέγχου της πλευστότητας του αυτοδύτη. Σηµαντικά στοιχεία για τη ζώνη είναι η παρουσία πόρπης ταχείας απελευθέρωσης, µηχανισµών συγκράτησης βαρών και η ορθή κατανοµή των βαρών, ώστε να µην επιβαρύνεται η µέση του αυτοδύτη και να αποφεύγεται η εµπλοκή µε τη φιάλη ή το ρυθµιστή πλευστότητας.

Καταδυτική στολή: Παρέχει θερµική προστασία στον αυτοδύτη, καθώς και προστασία από µικροτραυµατισµούς που πιθανώς θα προκληθούν από την επαφή του µε το βυθό. Οι στολές διακρίνονται σε υγρού και ξηρού τύπου. Ευρέως διαδεδοµένες για τις καταδύσεις αναψυχής είναι οι υγρού τύπου. Οι ξηρού τύπου χρησιµοποιούνται περισσότερο για εξειδικευµένες καταδύσεις σε ακραίες θερµοκρασιακές συνθήκες και µε απαιτήσεις υψηλής ασφαλείας. Όσον αφορά τις στολές υγρού τύπου, κυκλοφορούν σε διαφορετικούς σχεδιασµούς προκειµένου να εκπληρώνουν διαφορετικές ανάγκες του αυτοδύτη.

Φιάλη αέρα: Είναι δοχείο ποικίλης χωρητικότητας, που µεταφέρει µε ασφάλεια αέρα υψηλής πίεσης. Όλες οι φιάλες έχουν σχήµα και µέγεθος ανάλογο µε τον τύπο και το εργοστάσιο κατασκευής τους. Συνηθέστερες είναι οι φιάλες χωρητικότητος 10, 12, 15 και 18 λίτρων. Γεµίζουν µε ατµοσφαιρικό αέρα υπό πίεση 200-300 ατµόσφαιρες και το υλικό κατασκευής τους είναι είτε χρωµοµολυβδένιο ατσάλι είτε κράµα αλουµινίου. Οι φιάλες φέρουν κλείστρα, στα οποία αναρτάται ο ρυθµιστής πίεσης. Τα κλείστρα είναι στην πραγµατικότητα βαλβίδες παροχής αέρα και διακρίνονται συνήθως σε δύο τύπους. Τα κλείστρα 'Κ' που λειτουργούν ως απλές βαλβίδες ON-OFF) και τα κλείστρα 'J' µε µηχανισµό ελατηρίου υπό τάση, έτσι ώστε να κλείνει σε µια δεδοµένη πίεση της φιάλης. Τα κλείστρα 'J' χρησιµοποιήθηκαν κυρίως ως µηχανισµός προειδοποίησης για την πτώση της πίεσης στη φιάλη.

Κονσόλες Οργάνων: Είναι θήκες σε ποικίλα σχήµατα, που περιέχουν όλα τα αναγκαία όργανα µε τα οποία παρακολουθεί ο δύτης το βάθος της κατάδυσης (βαθύµετρο) την πίεση της φιάλης (µανόµετρο) και την κατεύθυνσή του (πυξίδα). Είναι δυνατόν, επίσης, να περιέχουν ενσωµατωµένο θερµόµετρο για την παρακολούθηση της θερµοκρασίας. Η τεχνολογική εξέλιξη έχει θέσει σε εφαρµογή τον ηλεκτρονικό υπολογισµό όλων των παραµέτρων µιας κατάδυσης µέσω των υπολογιστών κατάδυσης. Αν και οι υπολογιστές κατάδυσης γίνονται όλο και περισσότερο αξιόπιστοι, εντούτοις, όπως και τα αναλογικά όργανα δεν υποκαθιστούν πλήρως την πραγµατική κατάσταση της φυσιολογίας ενός δύτη.

Η αυτόνοµη κατάδυση είναι µια θαλάσσια δραστηριότητα που γίνεται ολοένα και περισσότερο δηµοφιλής. Για να ασχοληθεί, όµως, κανείς µαζί της δεν αρκεί µόνο η γνώση του εξοπλισµού που χρησιµοποιείται σε αυτή. Για την ασφαλή ενασχόληση µε την αυτόνοµη κατάδυση απαιτείται µια πρωταρχική εκπαίδευση από τις πολυάριθµες σχολές που υπάρχουν και στην Ελλάδα και, φυσικά, η εµπειρία που αποκτάται µε τον χρόνο που βρίσκεται κανείς κάτω από το νερό. Όπως κάθε ενασχόληση µε τη θάλασσα ένας βασικός κανόνας θα πρέπει να τηρείται: ο σεβασµός προς τη θάλασσα και τους κανόνες της είναι το κλειδί που ξεκλειδώνει όλες τις οµορφιές της!

Επικοινωνία

Λ. Αλίμου 68, Aθήνα, 174 55

T. +30 210 98 20 114

F. +30 210 98 41 130

E. info@plefsimag.gr

Νέα Άρθρα

26 Φεβρουαρίου 2019
26 Φεβρουαρίου 2019

Plefsi Social

©2019 Plefsi. All Rights Reserved. κατασκευη ιστοσελιδας - XTD

Search